Hans-Joachim Guth
De eisen die aan wagenparkbeheerders worden gesteld, nemen merkbaar toe. Volgens het Dataforce-onderzoek naar wagenparkbeheer uit 2024 zijn 9 van de 10 taken van wagenparkbeheerders van grote wagenparken de afgelopen jaren complexer en omvangrijker geworden. Deze ontwikkeling heeft niet alleen betrekking op economische of organisatorische kwesties, maar vooral ook op de juridische verantwoordelijkheid in het kader van de aansprakelijkheid van de houder van het wagenpark.
Want wie binnen het bedrijf verantwoordelijk is voor voertuigen, heeft niet alleen operationele taken, maar ook een duidelijke wettelijke verplichting. Zelfs kleine tekortkomingen bij de controle van rijbewijzen, de UVV-instructie of de documentatie kunnen aanzienlijke juridische gevolgen hebben. Met name in het wegverkeer geldt een strenge risicoaansprakelijkheid, die onafhankelijk van de betreffende bestuurder van toepassing is.
Vanuit het perspectief van CarWise is de aansprakelijkheid van de voertuigeigenaar dan ook geen op zichzelf staand juridisch detail, maar een uiting van de toenemende organisatorische complexiteit binnen het wagenpark. In dit artikel lichten we toe wat de aansprakelijkheid van de voertuigeigenaar concreet inhoudt, aan welke verplichtingen wagenparkbeheerders moeten voldoen en hoe de verantwoordelijkheid op een gestructureerde en juridisch waterdichte manier kan worden georganiseerd.
Inhoud
- 1. Wat houdt de aansprakelijkheid van de voertuigeigenaar in het wagenpark in?
- 2. Wie is de voertuigeigenaar?
- 3. Overdracht van de verplichtingen van de voertuigeigenaar binnen het wagenpark: hoe verloopt de delegatie van deze verplichtingen?
- 4. Welke voorwaarden gelden er voor de overdracht van de aansprakelijkheid van de houder?
- 5. Een delegatie ontslaat niemand van zijn verantwoordelijkheid
- 6. Wat valt er onder de wettelijke verplichtingen van de aansprakelijkheid van de eigenaar?
- 7. De aansprakelijkheid van de houder wordt in geval van nood bepaald
- 8. Welke gevolgen kunnen er zijn bij het niet naleven van de aansprakelijkheid van de voertuigeigenaar?
- 9. Hoe helpen softwareoplossingen bij het naleven van de aansprakelijkheid van de voertuigeigenaar?
Wat houdt de aansprakelijkheid van de voertuigeigenaar in het wagenpark in?
De aansprakelijkheid van de voertuigeigenaar in het wagenpark houdt in dat de eigenaar van het voertuig aansprakelijk kan worden gesteld voor ontstane schade, ongeacht wie het voertuig op het moment van het schadegeval bestuurde. Dit wordt geregeld in §7 van de StVG (Wegverkeerswet).
De rechtsgrondslag berust op het beginsel van risicoaansprakelijkheid, waarbij niet de bestuurder, maar de eigenaar aansprakelijk is voor het potentiële gevaar dat voortvloeit uit het gebruik van een voertuig in het wegverkeer. In dit verband doet het er niet toe of de bestuurder bijvoorbeeld een werknemer of een externe dienstverlener was – in geval van twijfel is altijd degene aansprakelijk die de verantwoordelijkheid van de eigenaar draagt.
§7 des StVG (Straßenverkehrsgesetz)
„(1) Indien bij het gebruik van een motorvoertuig een persoon om het leven komt, een persoon lichamelijk letsel of gezondheidsschade oploopt of een zaak wordt beschadigd, is de houder verplicht de daaruit voortvloeiende schade aan de benadeelde te vergoeden.“
Het maakt daarbij niet uit of het om drie bedrijfswagens of 500 deelauto’s gaat – het naleven van de verplichtingen van de voertuigeigenaar is van groot belang om conflicten met de wet te voorkomen.
Wie is de voertuigeigenaar?
In het wagenpark is de voertuigeigenaar de persoon die beschikt over het economische gebruik van het voertuig en de kosten daarvan draagt. Hij is verantwoordelijk voor de correcte registratie, verzekering en naleving van de wettelijke voorschriften met betrekking tot het bezit en het gebruik van het voertuig. Een arrest van het Oberlandesgericht Keulen van 8 oktober 1993 luidt als volgt:
Het Oberlandesgericht Köln definieert de houder, oftewel de voertuighouder, als de persoon die het voertuig voor eigen rekening en in eigen belang niet slechts tijdelijk gebruikt en daarover de controle heeft.
Puur juridisch gezien wordt in de meeste gevallen de directie of het bestuur beschouwd als de houder van een voertuig, ook al maken zij zelf geen gebruik van de auto.
De gebruiker van het voertuig is echter niet altijd ook de eigenaar ervan. Dit is de persoon of rechtspersoon aan wie het voertuig rechtmatig toebehoort en die het kan verkopen, uitlenen of er op een andere manier over kan beschikken. Bij leaseauto’s blijft de leasemaatschappij bijvoorbeeld eigenaar van de auto. Ook bij gefinancierde auto’s kan de kredietinstelling eigenaar blijven totdat de lening volledig is afgelost. De bestuurder is daarentegen altijd de persoon die het voertuig bestuurt.
Overdracht van de verplichtingen van de voertuigeigenaar binnen het wagenpark: hoe verloopt de delegatie van deze verplichtingen?
Bij de overdracht van de aansprakelijkheid van de houder binnen het wagenpark wordt de verantwoordelijkheid voor het nakomen van de verplichtingen gedelegeerd aan een andere persoon of organisatie. Gewoonlijk wordt de aansprakelijkheid van de houder overgedragen aan een persoon die qua karakter en vakkennis hiervoor geschikt is. Meestal gaat het daarbij om de wagenparkbeheerder.
De overdracht van de aansprakelijkheid van de eigenaar met betrekking tot het wagenpark betekent niet dat het bedrijf is ontslagen van zijn verplichtingen inzake de naleving van wettelijke voorschriften en veiligheidsmaatregelen. Het bedrijf blijft verantwoordelijk voor de controle en het toezicht en dient daarom het werk van de wagenparkbeheerder regelmatig te controleren.
Juist in geval van overtredingen – bijvoorbeeld een parkeerovertreding – kan de aansprakelijkheid niet volledig op derden worden afgewenteld. De verantwoordelijkheid van de eigenaar blijft bestaan en omvat zowel het toezicht op de ingezette chauffeurs als het waarborgen dat alle verkeersregels worden nageleefd.
Welke voorwaarden gelden er voor de overdracht van de aansprakelijkheid van de houder?
De delegatie van de aansprakelijkheid van de houder moet in elk geval schriftelijk en uitdrukkelijk plaatsvinden. Om mogelijke juridische en financiële risico’s tot een minimum te beperken, moeten bedrijven er altijd voor zorgen dat ze duidelijke afspraken maken en op passende wijze rekening houden met alle relevante aspecten van de aansprakelijkheid van de houder en de delegatie daarvan. Daarbij liggen enkele juridische valkuilen op de loer. Mocht aan bepaalde punten niet worden voldaan, dan is er sprake van een zogenaamde organisatorische nalatigheid en is de bedrijfsleiding uiteindelijk toch aansprakelijk.
- Schriftelijke overeenkomst: Om de overdracht van de aansprakelijkheid van de eigenaar binnen het wagenpark duidelijk te regelen, is het raadzaam dit schriftelijk vast te leggen. Dit kan het beste gebeuren in de arbeidsovereenkomst van de wagenparkbeheerder of via een afzonderlijke overeenkomst.
- Duidelijke formulering: In dit document moeten alle vereiste taken en verantwoordelijkheden duidelijk worden geformuleerd.
- Persoonlijke geschiktheid: Het is belangrijk dat de persoon aan wie de aansprakelijkheid van de houder wordt overgedragen, beschikt over de vereiste eigenschappen en vaardigheden die aansluiten bij de taken.
- Automatische overdracht: Een automatische overdracht van de aansprakelijkheid van de houder vindt mogelijk pas plaats als de betreffende persoon deze taken al meer dan vijf jaar uitoefent of hiervoor geschikt is op grond van zijn of haar beroepskwalificaties.
Een delegatie ontslaat niemand van zijn verantwoordelijkheid
In de praktijk blijkt keer op keer dat een schriftelijke delegatie op zich niet volstaat om de aansprakelijkheid van de eigenaar op een juridisch waterdichte manier te regelen. Door de toenemende complexiteit van het wagenparkbeheer zijn de controle- en documentatieverplichtingen aanzienlijk uitgebreider geworden. Een eenmalige overdracht van taken zonder voortdurend toezicht kan al snel leiden tot organisatorische nalatigheid.
Vanuit het perspectief van CarWise ligt de echte uitdaging dan ook niet zozeer in de formele delegatie, maar in de gestructureerde uitvoering in de dagelijkse praktijk. Wie taken delegeert, moet er ook voor zorgen dat processen duidelijk zijn gedefinieerd, dat er regelmatig controles worden uitgevoerd en dat de resultaten op een traceerbare manier worden gedocumenteerd. Alleen zo kan in geval van nood worden aangetoond dat de verantwoordelijkheid van de eigenaar niet alleen op papier, maar ook organisatorisch was gewaarborgd.
Juist bij grotere of groeiende wagenparken is het daarom van cruciaal belang om verantwoordelijkheden, controleroutines en escalatieprocedures op transparante wijze vast te leggen. Delegeren is geen eenmalige handeling, maar een doorlopend organisatorisch proces.
Wat valt er onder de wettelijke verplichtingen van de aansprakelijkheid van de eigenaar?
In het kader van de aansprakelijkheid van de houder van het wagenpark moet de wagenparkbeheerder verschillende verplichtingen nakomen om de naleving van de wetgeving en de veiligheid binnen het wagenpark te waarborgen. Deze verplichtingen omvatten organisatorische, technische en administratieve maatregelen die regelmatig moeten worden gecontroleerd en op aantoonbare wijze moeten worden uitgevoerd. Hiertoe behoren:
Rijbewijscontrole
Aangezien het besturen van een voertuig zonder geldig rijbewijs volgens § 21 van de StVG (Wegverkeerswet) strafbaar is, moeten wagenparkbeheerders regelmatig controleren of de rijbewijzen van de bestuurders geldig zijn en tot de vereiste rijbewijsklasse behoren.
De wetgever schrijft echter niet voor hoe vaak de controle van rijbewijzen moet plaatsvinden. Dit moet worden afgestemd op de individuele behoeften van het wagenpark. Een halfjaarlijkse controle wordt aanbevolen. Er kan echter ook vaker worden gecontroleerd, bijvoorbeeld wanneer er steeds meer boetes worden opgelegd of wanneer er meer schade aan de voertuigen optreedt.
Een typisch voorbeeld is wanneer een bestuurder van een bedrijfswagen is betrapt op rijden onder invloed en zijn rijbewijs wordt ingetrokken. Als wagenparkbeheerder is het dan uw verantwoordelijkheid om het gebruik van de bedrijfswagen te verbieden totdat er weer een geldig rijbewijs is.
UVV-instructie voor bestuurders
Bedrijfsvoertuigen worden beschouwd als arbeidsmiddelen; daarom moeten werknemers regelmatig worden getraind in het veilig omgaan daarmee in het kader van een UVV-bestuurderstraining. Hiermee moet de veiligheid en gezondheid van de werknemers die beroepsmatig voertuigen besturen worden gewaarborgd en moet het risico op ongevallen tot een minimum worden beperkt.
De instructie moet kernonderwerpen behandelen zoals de bediening van het voertuig, veiligheidsuitrusting, ongevallenpreventie en hoe te handelen bij ongevallen. Afhankelijk van de eisen van het bedrijf en het type voertuigen in het wagenpark moet de inhoud dienovereenkomstig worden aangepast. Het is wettelijk voorgeschreven dat de UVV-chauffeursinstructie vóór elke eerste rit en daarna ten minste eenmaal per jaar moet worden gegeven.
UVV-keuring van de voertuigen
Bovendien kan het nalaten om gebreken aan voertuigen tijdig op te sporen en te verhelpen, worden beschouwd als een schending van de aansprakelijkheidsverplichtingen van de voertuigeigenaar. Daarom maakt ook de UVV-voertuigkeuring deel uit van de aansprakelijkheid van de voertuigeigenaar. Deze keuring heeft tot doel de bedrijfsveiligheid en de geschiktheid voor gebruik van de bedrijfsvoertuigen te waarborgen.
Voertuigen moeten minstens één keer per jaar worden gecontroleerd op mogelijke schade of gebreken. Deze UVV-keuring moet door een deskundige worden uitgevoerd om een vakkundige beoordeling van elk voertuig te waarborgen.
De aansprakelijkheid van de houder wordt in geval van nood bepaald
Zolang alle controles binnen de gestelde termijn worden uitgevoerd, blijft de aansprakelijkheid van de eigenaar vaak abstract. Dit wordt echter relevant op het moment dat er een ongeval, persoonlijk letsel of een officiële procedure plaatsvindt. Dan is het niet meer de vraag of men in principe op de hoogte was van een verplichting, maar of deze concreet, tijdig en aantoonbaar is nagekomen.
Bij een schadegeval ligt de bewijslast in feite bij de houder of bij de verantwoordelijke organisatie. Het volstaat niet om „zoals gebruikelijk“ regelmatige controles uit te voeren. Doorslaggevend is of deze volledig gedocumenteerd zijn en in geval van twijfel te allen tijde kunnen worden overgelegd. Juist hier blijkt hoe snel een organisatorische nalatigheid kan uitgroeien tot een aansprakelijkheidsprobleem.
Vanuit het oogpunt van CarWise is de aansprakelijkheid van de houder daarom geen theoretisch risico, maar een kwestie van een degelijke bewijsvoering. Wie zijn processen niet documenteert, kan deze in geval van nood nauwelijks aantonen.
Welke gevolgen kunnen er zijn bij het niet naleven van de aansprakelijkheid van de voertuigeigenaar?
Het naleven van de aansprakelijkheid van de voertuigeigenaar is van het grootste belang, aangezien het hier altijd om de veiligheid van mensenlevens gaat. De wetgever treedt daarom streng op wanneer de aansprakelijkheid van de eigenaar in het wagenparkbeheer wordt verwaarloosd of genegeerd. Bovendien moeten alle testresultaten volledig en traceerbaar worden gedocumenteerd, zodat u in geval van schade het nodige bewijs kunt overleggen.
De sancties voor de houder die voortvloeien uit het niet nakomen van deze verplichtingen zijn zowel strafrechtelijk als civielrechtelijk van aard en kunnen aanzienlijke financiële gevolgen hebben, oplopend tot enkele duizenden euro’s. Wagenparkbeheerders die toestaan dat bedrijfsvoertuigen worden bestuurd zonder geldig rijbewijs, riskeren volgens § 21 van de Duitse wegverkeerswet (StVG) een gevangenisstraf of een geldboete. Bij een ongeval kan bovendien de verzekeringsdekking vervallen.
Het is daarom van het grootste belang dat u, als verantwoordelijke voor het wagenpark, uw verplichtingen op het gebied van de aansprakelijkheid van de houder nauwgezet nakomt om mogelijke gevolgen te voorkomen.
Hoe helpen softwareoplossingen bij het naleven van de aansprakelijkheid van de voertuigeigenaar?
Het gebruik van softwareoplossingen in het wagenparkbeheer is tegenwoordig niet meer weg te denken. Als digitale hulp biedt wagenparksoftware waardevolle ondersteuning voor wagenparkbeheerders en maakt het dankzij apps en desktopapplicaties gemakkelijker om aan de aansprakelijkheid van de houder te voldoen. Maak gebruik van deze mogelijkheden om zowel aan de wettelijke voorschriften te voldoen als de veiligheid en efficiëntie binnen het wagenpark te verbeteren.
Bovendien zorgen digitale systemen voor automatische herinneringen aan deadlines, inspectie-intervallen en opleidingen – en beperken zo de kans op menselijke fouten. Ook bij de toewijzing van voertuigen, de controle van rijbewijzen of het documenteren van schade zorgen intelligente functies voor juridische zekerheid en een aanzienlijke tijdwinst. Met name bij grotere wagenparken biedt een centrale softwareoplossing een doorslaggevend voordeel bij de organisatie van complexe processen.
Elektronische rijbewijscontrole
Een bouwsteen voor dergelijke digitale oplossingen is de elektronische rijbewijscontrole. Deze biedt zowel de wagenparkbeheerder als de bestuurder talrijke voordelen. Enerzijds bespaart het veel tijd en biedt het veel flexibiliteit, omdat het overal snel en eenvoudig kan worden uitgevoerd. De software herinnert bovendien aan aankomende en achterstallige afspraken en slaat alle controleresultaten op een traceerbare manier op.
UVV-chauffeurstraining als e-learningcursus
Een andere oplossing voor de digitale aansprakelijkheid van de voertuigeigenaar is de UVV-chauffeursinstructie in de vorm van een e-learningcursus. Dankzij deze flexibele vorm van instructie kunnen chauffeurs worden opgeleid wanneer en waar ze maar willen. Dit bespaart wagenparkbeheerders veel tijd en moeite, aangezien de inhoud al volledig is uitgewerkt en direct beschikbaar is. De tijdrovende organisatie van afspraken is hierbij volledig overbodig. Bovendien worden alle instructies en testresultaten volledig opgeslagen.
Herinnering aan de afspraak en documentatie met betrekking tot de UVV-keuring
Met behulp van software voor wagenparkbeheer, zoals Carano Fleet+, behoudt u als wagenparkbeheerder altijd het overzicht over aankomende afspraken en hebt u alle documentatie bij de hand. Naast de UVV-controle kunt u zich ook laten herinneren aan andere belangrijke afspraken, zoals de HU of de TÜV.
FAQ – Belangrijke vragen over de aansprakelijkheid van de houder
Bij overtredingen dreigen boetes, strafrechtelijke gevolgen en civielrechtelijke aansprakelijkheid – bijvoorbeeld bij ongevallen of bij gebrekkig toezicht op de chauffeurs.
De verantwoordelijkheid ligt in principe bij de voertuigeigenaar, meestal het bedrijf. De operationele verantwoordelijkheid kan worden gedelegeerd aan een wagenparkbeheerder, maar de algehele juridische verantwoordelijkheid blijft bij de eigenaar.
De aansprakelijkheid van de voertuigeigenaar houdt in dat de eigenaar aansprakelijk is voor schade en plichtsverzuim in verband met het gebruik van een voertuig – ongeacht wie er reed.
Door middel van een schriftelijke overdracht aan een persoon die zowel vaktechnisch als persoonlijk geschikt is, bijvoorbeeld de wagenparkbeheerder. Het is belangrijk dat het bedrijf regelmatig controleert of aan alle verplichtingen wordt voldaan.
In principe is de voertuigeigenaar aansprakelijk op grond van de risicoaansprakelijkheid overeenkomstig § 7 StVG. Indien er geen verzekeringsdekking is of deze komt te vervallen door plichtsverzuim, kan de eigenaar persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. Daarnaast is de bestuurder aansprakelijk bij opzettelijk of grof nalatig gedrag.
Bij bedrijfsauto’s is het bedrijf doorgaans de houder van het voertuig, aangezien het de economische zeggenschap heeft en de kosten draagt. Juridisch gezien is de directie dus meestal verantwoordelijk, ook al neemt een wagenparkbeheerder de operationele taken op zich. Het gebruik door een medewerker maakt deze niet automatisch tot houder.
Allereerst wordt de voertuigeigenaar geïdentificeerd. Als de verantwoordelijke bestuurder wordt vastgesteld, is deze aansprakelijk voor de boete. Als de bestuurder niet kan worden geïdentificeerd, kan de eigenaar kosten of de verplichting om een rittenboek bij te houden opgelegd krijgen.
Volgens Carano blijkt hier hoe belangrijk duidelijke toewijzings- en documentatieprocessen binnen het wagenpark zijn.
- Voertuigeigenaar: economisch gebruik en beschikkingsbevoegdheid
- Eigenaar: de rechtsgeldige eigenaar van het voertuig
- Eigenaar: feitelijke zeggenschap over de zaak
- Bestuurder: bestuurt het voertuig op dat moment
Voor de aansprakelijkheid van de houder is bepalend wie als houder wordt beschouwd – niet per se wie de eigenaar of bestuurder is.
Digitale oplossingen helpen bij het bijhouden van termijnen, het documenteren van controles en het volledig opslaan van bewijsstukken. Juist bij schadegevallen is deze documentatie van cruciaal belang.
Carano zet daarbij in op gestructureerde digitale processen die de organisatorische verantwoordelijkheid op transparante wijze in kaart brengen en op een juridisch verantwoorde manier ondersteunen.
Andere nuttige artikelen over de aansprakelijkheid van de houder
- Controle van rijbewijzen door werkgevers: wettelijke voorschriften en tips voor de uitvoering
- Formulier voor rijbewijscontrole: gratis downloadbaar sjabloon
- Chauffeursinstructie volgens UVV: sjabloon als PDF om te downloaden
- UVV-controle in het wagenpark: definitie en betekenis in het wagenpark
- 10 tips voor een succesvol en efficiënt wagenparkbeheer
